Rozstanie przed sądem: rozwód czy separacja?
Choć nowożeńcy ślubują sobie miłość do grobowej deski, życie bywa przewrotne. Szacuje się, że każdego roku ponad 30% małżeństw w Polsce się rozwodzi, a wiele z nich żyje w separacji. Czym różnią się te dwa sposoby sądowego rozstania i który będzie „mniejszym złem”?
Czym jest rozwód? Czym skutkuje?
Rozwód można zdefiniować jako rozwiązanie związku małżeńskiego, które jest nieodwracalne. Rozwiedzeni małżonkowie mogą ponownie stać się małżeństwem tylko jeżeli wezmą ze sobą drugi ślub w przyszłości. Do rozwodu dochodzi na skutek trwałego i zupełnego rozpadu pożycia małżeńskiego — oznacza to definitywne zerwanie więzi fizycznych, ekonomicznych i emocjonalnych z obydwu stron, bez realnej perspektywy powrotu do wcześniejszych relacji.
Wiele osób chcących się rozwieść korzysta z pomocy specjalisty. Adwokat rozwodowy może sporządzić pozew, przygotować swojego klienta do sprawy sądowej, reprezentować go przed sądem, pomóc w kwestii alimentów dla dzieci czy wskazać przewidywane koszty procesu. Osoby będące po rozwodzie mogą ponownie zawrzeć związek małżeński, a także w ciągu trzech miesięcy od uprawomocnienia się wyroku bezpłatnie zmienić nazwisko na noszone przed ślubem. Zanikają wszelkie prawa i obowiązki względem byłego małżonka — dotyczy to zarówno kwestii majątkowych, jak i zobowiązań wynikających z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Po orzeczeniu rozwodu ustaje wspólność majątkowa, chyba że strony wcześniej zawarły intercyzę. Sąd w wyroku rozwodowym rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi, ustalając sposób wykonywania władzy rodzicielskiej oraz kontakty z dziećmi. Może również orzec o alimentach na rzecz współmałżonka, jeśli zajdą ku temu przesłanki przewidziane w przepisach.
Na czym polega separacja?
Zasadniczą cechą, która odróżnia separację od rozwodu, jest to, że jest ona odwracalna i czasowa, ponieważ istnieje szansa na powrót małżonków do pełnego pożycia małżeńskiego. Nie stanowi dowodu na ustanie małżeństwa. Przesłanką do ogłoszenia separacji jest rozkład pożycia — nie musi być on trwały i zupełny, jak w przypadku rozwodu. Separacja może być zniesiona przez każdą ze stron w dowolnym czasie na mocy orzeczenia sądu.
W uzyskaniu separacji również może pomóc adwokat bądź radca prawny. Separacja jest czasem na refleksję, choć bardzo często stanowi pierwszy krok do orzeczenia o rozwodzie. Małżonkowie w ciągu jej trwania nie mogą wstąpić w nowy związek małżeński ani wrócić do poprzedniego nazwiska. Warto jednak podkreślić, że podobnie jak w przypadku rozwodu istnieje możliwość sądowego orzeczenia w związku z alimentami, opieką nad dziećmi czy sprawami finansowymi — ustaje wspólność majątkowa.
W czasie trwania separacji małżonkowie mają wobec siebie obowiązek wzajemnej pomocy. Oznacza to między innymi prawo do alimentów w przypadku, gdy jeden z małżonków znajdzie się w niedostatku. Separacja nie zmienia statusu cywilnego — w dokumentach nadal widnieje określenie „żonaty” lub „zamężna”. Małżonkowie pozostają spadkobiercami ustawowymi względem siebie, chyba że sąd wyłączy prawo dziedziczenia w wyroku separacyjnym.
Procedura separacyjna jest zazwyczaj krótsza i mniej skomplikowana niż rozwodowa. Sąd nie bada przyczyn rozkładu pożycia w sposób tak szczegółowy jak przy rozwodzie. Nie rozstrzyga również o winie żadnej ze stron, chyba że strony złożą odpowiedni wniosek. Dla wielu par separacja stanowi okres próbny — pozwala zobaczyć, jak wygląda życie bez codziennej obecności drugiej osoby, bez podejmowania ostatecznych kroków.
Rozwód czy separacja – co wybrać?
Nawet znając zasadnicze różnice pomiędzy rozwodem i separacją, niektórym będzie trudno podjąć decyzję, co będzie lepsze dla nich i ich związku. Na rozwód warto zdecydować się w dwóch przypadkach:
- gdy chce się zerwać wszelkie możliwe do zerwania więzy z małżonkiem, ponieważ nie widzi się szans na naprawę relacji,
- gdy chce się zawrzeć kolejny związek małżeński.
Separacja jest łatwiejszą procedurą niż rozwód. Warto skorzystać z niej, gdy istnieje cień szans na naprawę relacji lub gdy chce się sprawdzić, jak może wyglądać życie po rozwodzie, ale bez jego oficjalnego orzekania. Separacja stanowi wyjście dla osób, które nie uzyskały zgody małżonka na rozwód. W przypadku gdy jeden z partnerów wniesie pozew o rozwód, a drugi o separację, sąd może przychylić się do wniosku rozwodowego — szczególnie jeśli uzna, że rozkład pożycia jest trwały i zupełny.
Wybór między separacją a rozwodem powinien uwzględniać również aspekty praktyczne. Jeśli wyznaczenie granic w relacji i ustalenie zasad funkcjonowania na odległość może pomóc odbudować więź, separacja będzie rozsądniejszym rozwiązaniem. Z kolei gdy małżonkowie od dawna nie widzą przyszłości wspólnego życia, dalsze utrzymywanie formalnego związku może wydłużać jedynie cierpienie obydwu stron.
W obydwóch przypadkach warto wiedzieć, że sąd ma prawo odrzucić pozew, gdy wystąpią ku temu uzasadnione przesłanki. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z dobrem wspólnych małoletnich dzieci, a rozwód nie jest wynikiem wyjątkowych okoliczności. Podobnie sąd może odmówić orzeczenia separacji, jeśli uzna, że nie zachodzą przesłanki do jej ogłoszenia. Ostateczna decyzja zawsze należy do sądu, który ocenia całokształt zgromadzonego materiału dowodowego oraz wysłuchuje stanowisk obu stron postępowania.
jeden komentarz